श्रवणद्वादशीव्रते नदीसङ्गमे स्नात्वा कलशे स्वर्णमयं जनार्दननामानं विष्णुं
सम्पूज्य वस्त्रयज्ञोपवीतोपानहच्छत्रादि समर्प्य उपोष्य पारणादिने दध्योदनयुतं
वस्त्रवेष्टितं जलपूर्णघटं छत्रादियुतां पूजितां सपरिवारां तां प्रतिमां च दद्यात्॥
तत्र मन्त्रः---
नमो नमस्ते गोविन्द बुधश्रवणसंज्ञक।
अघौघसङ्क्षयं कृत्वा सर्वसौख्यप्रदो भव॥
---धर्मसिन्धौ
हेमाद्रौ मत्स्यपुराणे---
द्वादशी श्रवणायुक्ता कृत्स्ना पुण्यतमा तिथिः।
न तु सा तेन संयुक्ता तावत्येव प्रशस्यते॥
श्रवणशब्द स्त्रीलिङ्गोऽपीति हेमाद्रिः। श्रवणस्पृष्टेति पाठान्तरं च।
हेमाद्राविमां प्रकृत्य नारदीय पुराणे---
तिथिनक्षत्रयोर्योगो योगश्चैव नराधिप।
द्विकलो यदि लभ्येत स ज्ञेयो ह्याष्टयामिकः॥
---पुरुषार्थचिन्तामणौ
तत्रैकादश्यां द्वादशीश्रवणयोगे सैवोपोष्या।
एकादशी द्वादशी च वैष्णव्यमपि तत्र चेत्।
तद्विष्णुशृङ्खलं नाम विष्णुसायुज्यकृद् भवेत्॥ इति विष्णुधर्मोक्तेः।
नारदीयेऽपि---
संस्पृश्यैकादशीं राजन् द्वादशीं यदि संस्पृशेत्।
श्रवणं ज्योतिषां श्रेष्ठं ब्रह्महत्यां व्यपोहति॥
द्वादशी श्रवणस्पृष्टा स्पृशेदेकादशीं यदि।
स एव वैष्णवो योगो विष्णुशृङ्खलसंज्ञितः॥ इति हेमाद्रौ मात्स्योक्तेश्च।
दिनद्वये द्वादशी-श्रवणयोगेऽपि पूर्वा। निर्णयामृते त्वस्य पूर्वार्धमन्यथा पठितम्---
द्वादशी श्रवणर्क्षं च स्पृशेदेकादशीं यदि। इति।
तेन हेमाद्रिमते एकादश्याः श्रवणयोगाभावेऽपि तद्युक्त-द्वादशीयोगमात्रेण विष्णुशृङ्खलं भवति।
---निर्णयसिन्धौ
यदा द्वादश्यां श्रवणनक्षत्रं भवेत् तदा शुद्धैकादशीमपि परित्यज्य द्वादश्यामेवोपवसेत्।
तथा च नारदः---
शुक्ला वा यदि वा कृष्णा द्वादशी श्रवणान्विता।
तयोरेवोपवासश्च त्रयोदश्यां तु पारणम्॥
एकादश्यां त्वविद्धायां द्वादश्यां श्रवणं यदि।
उपोष्या द्वादशी पुण्या सर्वपापक्षयावहा॥ इति।
स्मृत्यन्तरेऽपि---
एकादशीं परित्यज्य द्वादशीं समुपोषयेत्।
पूर्वोपवासजं पुण्यं सर्वं प्राप्नोत्यसंशयम्॥ इति।
शक्तस्तूपवासद्वयं कुर्यात्।
एकादशीमपोष्यैव द्वादशीं समुपोषयेत्।
तत्र द्विधोपवासः स्यादुभयोर्देवता हरिः॥ इति।
अत्र देवतैक्यात्पूर्वोपवासस्य पारणं नास्तीत्युक्तं भवति।
विद्धायामपि द्वादश्यां फलाधिक्यमुक्तं स्मृत्यन्तरे---
द्वादश्येकादशीयुक्ता तत्र च श्रवणं यदि।
सा विष्णुशृङ्खला ज्ञेया सायुज्यफलदायिनी॥
गौतमोऽपि---
द्वादशीं श्रवणर्क्षं च स्पृशेदेकादशी यदि।
स एव वैष्णवो योगो विष्णुशृङ्खलसंज्ञकः॥ इति।
इयं च श्रवणद्वादशी नित्या---
द्वादशीं श्रवणोपेतां यो नोपोष्यति दुर्मतिः।
पञ्चसंवत्सरकृतं पुण्यं तस्य विनश्यति॥
इत्यकरणे प्रत्यवायस्मरणात्
---वैद्यनाथ-दीक्षितीये
कृत्यसारसमुच्चये कार्तिकमासकृत्ये---
मत्स्यपुराणे---
द्वादशीशुक्लपक्षे तु नभस्ये श्रवणं यदि।
उपोष्यकादशीं तत्र द्वादशीमप्युपोषयेत्॥
द्वादश्यां तु दिने भाद्रे हृषीकेशर्क्षसंयुते।
उपवासद्वयं कुर्याद् विष्णुप्रीणनतत्परः॥
ब्रह्माण्डे---
द्वादश्येकादशी सौम्यः श्रवणं च चतुष्टयम्।
देवदुन्दुभियोगोऽयं शतमन्युफलप्रदः॥
नभस्ये भाद्रे, हृषीकेशर्क्षं श्रवणा, सौम्यो बुधः। मन्युर्यज्ञः।
वराहपुराणे---
एकादशीमुपोष्यैव द्वादशीमप्युपोषयेत्।
न चात्र विधिलोपः स्यादुभयोर्देवता हरिः॥
nitya, meaning there is a pratyavAya for not performing it. It is said the the puNya accumulated over the previous five years is destroyed, by not fasting on Shravana Dvadashi.Names
- Sanskrit
- श्रवण-महाद्वादशी