पक्षे पक्षे च कर्तव्यमेकादश्यामुपोषणम्।
यदीच्छेद्विष्णुसायुज्यं श्रियं सन्ततिमात्मनः।
एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोरपि॥
अद्य स्थित्वा निराहारः श्वोभूते परमेश्वर।
भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत॥
प्रमादादथवाऽऽलस्याद्धरे केशव माधव।
व्रतस्यास्य च वै विघ्नो न भवेत्त्वत्प्रसादतः॥
--पद्मपुराणे
श्रीब्रह्मवैवर्ते महापुराणे ब्रह्मखण्डे सौतिशौनकसंवादे नारदं प्रति शिवोपदेशे भक्ष्याभक्ष्यादिविवरणं नाम सप्तविंशतितमोऽध्यायः---
एकादश्यामनाहारं गृही विप्रश्च भारते।
स च तिष्ठति वैकुण्ठे यावद्वै ब्रह्मणो वयः॥१४॥
युधिष्ठिर उवाच---
उत्पन्ना सा कथं देव पुण्या चैकादशी तिथिः।
कथं पवित्रा विश्वेऽस्मिन्कथं वै देवताप्रिया॥४९॥
श्रीभगवानुवाच---
पुरा कृतयुगे पार्थ मुरनामेति दानवः।
अत्यद्भुतो महारौद्रः सर्वदेवभयङ्करः॥५०॥
...
प्रसुप्तं तत्र मां दृष्ट्वा दानवो हर्षमागतः॥८३॥
इत्थं मां निर्जितं मत्वा प्रविष्टं शङ्कया हरिम्।
निःसन्देहं हनिष्यामि दानवानां भयङ्करम्॥८४॥
निर्गता कन्यका तत्र विष्णुदेहाद्युधिष्ठिर।
रूपवती सुसौभाग्या दिव्यप्रहरणायुधा॥८५॥
तस्य तेजोंऽशसम्भूता महाबलपराक्रमा।
दृष्टा सा दानवेन्द्रेण मुरनाम्ना युधिष्ठिर॥८६॥
युद्धं समाहितं तेन स्त्रिया चैव प्रयाचितम्।
कन्यका युध्यते तत्र सर्वयुद्धविशारदा॥८७॥
हुङ्कारैर्भस्मसाज्जातो मुरनामा महासुरः।
निहते दानवे तस्मिंस्तत्र देवस्त्वबुध्यत॥८८॥
पतितं दानवं दृष्ट्वा ततो विस्मयमागतः।
केनायं च हतो रौद्रो ह्यत्युग्रो मम शत्रुकः॥८९॥
अत्युग्रं च कृतं कर्म मम कारुण्यता कृतम्।
कन्योवाच---
तेन देवाश्च गन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः॥९०॥
इन्द्राद्याः सकला जित्वा स्वर्गाच्चैव निराकृताः।
हरिः सुप्तो मया दृष्टो मुरः पृष्ठे समागतः॥९१॥
संहरिष्यति त्रैलोक्यं सुप्ते चैव जर्नादने।
श्रीकृष्ण उवाच---
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा विष्णुर्वचनमब्रवीत्॥९२॥
श्रीविष्णुरुवाच---
अहं च निर्जितो येन कथं सोऽपि त्वया जितः।
एकादश्युवाच---
त्वत्प्रसादाच्च भोः स्वामिन्महादैत्यो मया हतः॥९३॥
श्रीभगवानुवाच---
आनन्दं त्रिषु लोकेषु मुनयो देवता गताः।
ब्रूहि त्वं च मया भद्रे यत्ते मनसि रोचते।
ददामि च न सन्देहो यत्सुरैरपि दुर्लभम्॥९४॥
...
एकादश्युवाच---
त्रिभुवनेषु च देवेश चतुर्युगेषु साम्प्रतम्।
त्रिषु लोकेषु सर्वत्र तादृशं कुरु मे प्रभो॥९८॥
सर्वतीर्थप्रधानं हि सर्वविघ्नविनाशिनी।
सर्वसिद्धिकरी देवी त्वत्प्रसादाद्भवाम्यहम्॥९९॥
मामुपोष्यन्ति ये भक्त्या तव भक्त्या जनार्दन।
सर्वसिद्धिर्भवेत्तेषां यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो॥१००॥
उपवासं च नक्तं च एकभक्तं करोति च।
तस्य वित्तं च धर्मं च मोक्षं वै देहि माधव॥१०१॥
विष्णुरुवाच---
यत्त्वं वदसि कल्याणि तत्सर्वं च भविष्यति।
सर्वान्मनोरथान्भद्रे दास्यसि त्वं च नान्यथा॥१०२॥
मम भक्ताश्च ये लोके ये च भक्तास्तु कार्त्तिके।
---श्रीपाद्मे महापुराणे पञ्चपञ्चाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखण्डे उमामहेश्वरसंवादे एकादश्युत्पत्ति-मुरवधो नाम चत्वारिंशोऽध्यायः॥४०॥
एकादश्युपवासफलं प्रोक्तं पाद्ममहापुराणे---
शङ्खोद्धारे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा देवं गदाधरम्॥३५॥
एकादश्युपवासस्य कलां नार्हति षोडशीम्।
सङ्क्रान्तिषु चतुर्लक्षं यो ददाति नृपोत्तम॥३६॥
एकादश्युपवासस्य कलां नार्हति षोडशीम्।
प्रभासक्षेत्रे यत्पुण्यं ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः॥३७॥
तत्फलं जायते नूनमेकादश्युपवासिनः।
केदारे चोदकं पीत्वा पुनर्जन्म न विद्यते॥३८॥
तथा चैकादशी पार्थ गर्भवासक्षयङ्करी।
अश्वमेधस्य यज्ञस्य पृथिव्यां यत्फलं लभेत्॥३९॥
तस्माच्छतगुणं पुण्यमेकादश्युपवासिनः।
तपस्विनो गृहे यस्य भुञ्जते च द्विजोत्तमाः॥४०॥
तत्फलं जायते नूनमेकादश्युपवासिनः।
गोसहस्रेण यत्पुण्यं दत्वा वेदान्तपारगे॥४१॥
तस्माच्छतगुणं पुण्यमेकादश्युपवासिनः।
येषां देहे त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः॥४२॥
वसन्ति तेषां ते तुल्या एकादश्युपवासिनः।
ते नराः पुण्यकर्माणो ये भक्ता हरिपूजकाः॥४३॥
एकादशीव्रतस्यापि पुण्यसङ्ख्या न विद्यते।
एतत्पुण्यं भवेत् तस्य यत्सुरैरपि दुर्लभम्॥४४॥
एकादशीसमं नास्ति व्रतं पापप्रणाशनम्॥११८॥
---श्रीपाद्मे महापुराणे पञ्चपञ्चाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखण्डे उमामहेश्वरसंवादे एकादश्युत्पत्ति-मुरवधो नाम चत्वारिंशोऽध्यायः॥४०॥
utpannA, i.e. birth.Names
- Sanskrit
- उत्पन्ना-एकादशी